การดำน้ำแบบสคูบ้าจัดว่าเป็นหนึ่งในกีฬาที่มีข้อควรปฏิบัติค่อนข้างชัดเจนมากกว่ากีฬาอื่นๆ และจำต้องปฏิบัติตามเพื่อความปลอดภัยของนักดำน้ำ นอกจากอุปกรณ์ช่วยหายใจใต้น้ำ(Diving regulator) อุปกรณ์ควบคุมการลอยตัว(BCD: Buoyancy Control Device) ฟินหรือตีนกบ หน้ากาก ฯลฯ ยังมีอุปกรณ์อีกหนึ่งอย่างที่สำคัญไม่แพ้กันที่นักดำน้ำหลายคนโดยเฉพาะนักดำน้ำมือใหม่มักจะมองข้าม อุปกรณ์นั้นหลายคนเรียกกันสั้นๆอย่างคุ้นเคยว่า Sausage หรือชื่อเต็มๆของมันคือ Surface Marker Buoy หรือ SMB นั่นเอง

 

 

ครูสอนดำน้ำของทางซีฟารี ไดฟ์ เซ็นเตอร์กับการใช้งาน SMB ในสถานการณ์จริงกลางทะเลพัทยา

 

 

เจ้าไส้กรอกเป่าลมที่ใช้คู่กันกับเชือกรีลนี้ถือเป็นหนึ่งในอุปกรณ์ที่มีความจำเป็นมาก แม้ว่าจะไม่ได้ดำน้ำบ่อยก็ตาม หรือเรียกได้ว่า ‘ของมันต้องมี’ ครับ แต่มันจำเป็นแค่ไหนกันล่ะ?

 

เคยได้ยินข่าวเกี่ยวกับนักดำน้ำประสบอุบัติเหตุขณะขึ้นสู่ผิวน้ำจากเจ็ตสกีกันรึเปล่าครับ ส่วนหนึ่งก็เป็นเพราะการขึ้นสู่ผิวน้ำนั้นขาดการใช้อุปกรณ์ส่งสัญญาณอย่าง SMB นั่นเอง เพราะในขณะที่เราดำน้ำอยู่เบื้องล่าง เราไม่อาจรู้ได้เลยว่าด้านบนผิวน้ำมีการทำกิจกรรมใดๆอยู่หรือไม่ การยิงเจ้าไส้กรอกหรือ SMB จึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งในเวลานี้ เพื่อให้เราสามารถมั่นใจได้ว่าเราจะขึ้นสู่ผิวน้ำได้อย่างปลอดภัยที่สุด เป็นสัญญาณบอกล่วงหน้าให้ผู้คนที่อาจจะทำกิจกรรมกันอยู่ข้างบนรู้ว่าด้านล่างมีนักดำน้ำอยู่ตรงนี้ และหลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมที่อาจเป็นอันตรายในบริเวณที่เรายิง Sausage หรือ SMB ขึ้นไปครับ

ทั้งนี้ยังสำคัญมากหากนักดำน้ำเกิดพลัดหลงจากกลุ่มหรือแม้แต่การเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้น การใช้ Sausage หรือ SMB จะทำให้เรือนักดำน้ำสังเกตุเห็นความผิดปกติที่ว่า ก่อนจะเข้าทำการช่วยเหลือได้ทันท่วงทีครับ

 

 

ประเภทของ SMB

สำหรับประเภทและราคาของเจ้า SMB นี้ก็มีแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับคุณภาพของวัสดุที่ผลิต มีอย่างถูกราคาร้อยกว่า มากไปจนถึงราคาหลักพันสองพันครับ ผมขอจำแนกด้วยราคา จะแยกออกได้เป็น 3 ประเภทหลักๆด้วยกัน

  • ประเภทที่ 1: กลุ่มนี้ส่วนใหญ่จะผลิตจากพลาสติกล้วนๆ ชนิดเดียวกันกับที่ใช้ในห่วงยางเป่าลม ราคาตั้งแต่ร้อยต้นๆไปจนถึงเกือบพันบาท ราคาไม่แรงจนเกินไปสำหรับคนที่ยังไม่อยากเสียเงินกับอุปกรณ์เเพงๆ เจ้า SMB ชนิดนี้บางแบรนด์แถมกระเป๋าเล็กๆเอาไว้ให้เก็บรักษาเรียบร้อยด้วยครับ แต่เพราะวัสดุตามราคา ทำให้เจ้า SMB ในแบบนี้มีโอกาสรั่วและพังง่ายกว่าชนิดอื่นๆ
  • ประเภทที่ 2: กลุ่มนี้จะเป็นผ้าไนล่อนเคลือบ มีความแข็งแรงและทนทานมากกว่าประเภทแรกแน่นอนครับ ราคาจะอยู่ราวๆ 1,000 บาทขึ้นไป สำหรับมือใหม่ที่อยากจะมี SMB เป็นของตัวเองผมแนะนำให้ซื้อแบบนี้มาใช้ จ่ายเงินครั้งเดียวแต่ได้ของที่มีความคงทนแข็งแรง จบในครั้งเดียวไม่ต้องเสียเงินบ่อยๆ
  • ประเภทที่ 3: กลุ่มนี้วัสดุเหมือนกันกับกลุ่มที่ 2 เลยครับ ความต่างคือ SMB นี้มีตัวดัมวาล์วมาให้เราใช้ด้วย ราคาจะสูงกว่าแบบที่สอง ราวๆ 1,500-2,000 ขึ้นไป

ทั้งนี้ตัว Sausage หรือ SMB นอกจากราคาของวัสดุจะมีดีไซน์ในการกักเก็บอากาศที่ต่างออกไปอีกครับ แยกได้เป็นแบบเปิดและแบบกักอากาศเอาไว้ ซึ่งขึ้นอยู่กับแบรนด์ที่เราเลือกใช้ แต่หลักๆแล้วความสำคัญของ SMB ผมมองว่าเป็นเรื่องของวัสดุกับราคามากกว่า หากคุณภาพวัสดุไม่ดีพอที่จะอยู่กับเราได้หลายๆไดฟ์ ก็ไม่ได้นำพาสักเท่าไหร่ครับ

 

 

สีของ SMB สำคัญไหม?

ในตลาดอุปกรณ์มี Sausage หรือ SMB ขายอยู่หลายสีเลยครับ จะมีหลักๆอยู่ด้วยกัน 4 สี สีในโทนร้อนสะท้อนแสงแบบสีแดงส้มชมพู สีเขียวสะท้อนเเสง สีดำ และ SMB ที่เป็นแบบมีหลายสีในอันเดียว ซึ่งสีทั้งหมดใช้ไปในทิศทางเดียวกันคือเพื่อบอกจุดที่เรากำลังอยู่ แต่เจ้าสีเหลือสะท้อนเเสงจะมีความหมายต่างกันจากสีอื่นๆเพิ่มเติมคือสามารถบอกได้ว่าเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้น แต่ทั้งนี้ก็สามารถบอกจุดที่อยู่แบบสีอื่นๆได้เหมือนกัน เท่าที่พบเจอมา นักดำน้ำส่วนใหญ่เลือกใช้กันมักจะเป็นสีโทนร้อนพวกแดงส้มชมพู เพราะตัดกับสีน้ำทะเลที่เป็นสีน้ำเงินนั่นเองครับ

 

 

 

 

เชือกที่ใช้กับ SMB

โดยปกติเจ้า SMB นักดำน้ำจะใช้กันที่ความลึกระดับ 4-6 เมตรขณะที่กำลังทำ Savety Stop กันครับ ถ้าในสถานการณ์ตามปกติเราไม่จำเป็นจะต้องใช้เชือกที่มีความยาวมากนักก็ได้ แต่ก็มีกรณีที่เกิดเหตุฉุกเฉินใต้น้ำและนักดำน้ำจำเป็นจะต้องยิง Sausage ขึ้นมาก่อนที่จะอยู่ในระดับที่ทำ Savety Stop เช่นเดียวกัน สำหรับการดำน้ำแบบ fun dive ความยาวที่แนะนำคืออย่างน้อย 15 เมตร หรือถ้าเป็นไปได้สัก 30 เมตร เผื่อเหลือเผื่อขาดเอาไว้ ปลอดภัยไว้ก่อนกันดีกว่า โดยเชือกรีลก็จะมีแตกต่างออกไปให้เลือกมากมาย เป็นเชือกเส้นหนาๆหน่อย หรือเป็นเชือกเส้นเล็กๆม้วนขดในวงที่มีน้ำหนักเบา สีสันธรรมดาไปจนถึงสีเรืองแสง สามารถเลือกได้ตามแต่ที่ชื่นชอบและการใช้งานของแต่ละคนครับ

 

คำแนะนำสำหรับการใช้ SMB ในสถานการณ์จริง

วิธีใช้งานเป็นสิ่งสำคัญที่เราควรทราบก่อน แต่ในการใช้งานในสถานการณ์จริงก็มีหลายสิ่งที่ควรคำนึงถึงเหมือนกันครับ

  • ควรปล่อย SMB เมื่อถึงจุด Safety Stop ก่อนสักนิด เพื่อเตือนให้เรือที่อยู่บนผิวน้ำได้ทราบว่ากำลังจะมีนักดำน้ำลอยตัวขึ้นสู่ผิวน้ำในบริเวณนี้ การปล่อยขณะทำ Safety Stop จะช่วยให้เรือที่อยู่ใกล้ๆ มีเวลามากพอที่จะระวัง และอาจจะถอยออกจากบริเวณที่เรากำลังลอยตัวขึ้น ระยะที่ดีคือราวๆ 5 เมตรครับ
  • ไม่ควรปล่อย SMB มากกว่า 1 ลูกในบริเวณใกล้เคียงกัน หากดำน้ำกันเป็นกลุ่มควรปล่อยเเค่คนเดียว เพราะมีโอกาสสูงที่เชือกของเจ้าไส้กรอกจะพันกันเสียเองครับ และผู้ปล่อย SMB ควรเว้นระยะห่างจากนักดำน้ำท่านอื่นๆด้วย

วลีที่ว่า ‘Practice makes Perfect’ นอกจากจะใช้กับเรื่องทั่วๆไปแล้ว การดำน้ำและการใช้ SMB ก็เป็นคำที่เหมาะจะใช้เช่นกัน ถ้าหากซื้อมาแล้วยังไม่เคยใช้มาก่อน ลองสอบถามลีดไดฟ์ที่นำการดำน้ำในไดฟ์นั้นๆว่าอยากขอฝึกปล่อยเจ้า SMB ซักหน่อย บางทีนอกจากจะได้ฝึก เราอาจจะได้เทคนิคการใช้ดีๆที่เขาอาจจะแนะนำเพิ่มเติมมาด้วย

 

ทั้งนี้ แม้เราจะมีอุปกรณ์ที่ดี เทคนิคเจ๋งๆที่ได้จากนักดำน้ำร่วมทริปจากทั่วทุกสารทิศ แต่สิ่งที่เราเองไม่ควรชะล่าใจไปเลยคือกฎสำคัญต่างๆของการดำน้ำ และการหมั่นตรวจสอบอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพที่พร้อมใช้งานในทุกๆครั้ง เท่านี้การดำน้ำที่สนุกและปลอดภัยก็จะตามมา หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์ให้กับทุกคนที่อ่าน และช่วยทำให้ประสบการณ์ดำน้ำของทุกคนดีขึ้นนะครับ